اختلالات مفصل فک

مفصل گیجگاهی فکی (temporomandibular) که آن را به اختصار مفصل فک میگوییم، همانند یک لولا عمل میکند و دو استخوان فک در جمجمه را به هم وصل کرده و به آنها قابلیت حرکت میدهد؛ همه ما در هر طرف فک یک مفصل داریم، اختلالات مفصل فکی گیجگاهی یا TMD میتواند باعث درد فک و عضله هایی که حرکت فک را کنترل میکنند، شود.

علت دقیق اختلال مفصل گیجگاهی فکی اغلب به راحتی قابل شناسایی نیست.

درد ممکن است به علت ترکیبی از چند عامل مانند ژنتیک، آرتروز یا آسیبهای فک رخ داده باشد.

بعضی از افرادی که فک درد دارند ممکن است به علت دندان قروچه یا به هم فشار دادن فکها دچار این مشکل شده باشند.

با این حال بسیاری از افرادی که دندان قروچه دارند ممکن است هیچ وقت دچار مشکل مفصل فک نشوند.

در بیشتر موارد درد و ناراحتی ناشی از اختلال مفصل فک موقتی است و با مدیریت و روشهای غیر جراحی برطرف میشود.

عمل جراحی آخرین راه حل پس از عدم موفقیت درمانهای غیر تهاجمی است اما به هرحال برای برخی مفید و لازم است.

علائم و نشانه های اختلال مفصل فک

درد یا حساسیت فک به فشار یا لمس
درد در یک یا هر دو مفصل فک
درد در گوش یا اطراف آن
مشکل یا درد در هنگام جویدن
درد صورت
قفل شدن فک که باعث میشود باز و بسته کردن دهان سخت شود؛ اختلالات مفصل گیجگاهی فکی میتواند باعث شنیده شدن صدای تق یا کلیک یا حس ساییدگی در هنگام باز کردن دهان یا جویدن شود. اما اگر هیچ درد یا محدودیتی در حرکت فک وجود ندارد و فقط صدا میدهد ممکن است نیازی به درمان خاصی نباشد.

چه زمانی به متخصص مراجعه کنیم؟

اگر درد مداوم یا حساسیت به لمس یا فشار در ناحیه فک دارید یا اگر نمیتوانید فک خود را کامل باز یا بسته کنید، به متخصص مراجعه کنید.

چه عواملی منجر به اختلال مفصل فک میشوند؟

مفصل فک عملکرد لولایی و لغزشی (به طرفین) دارد. بخشهایی از استخوانهایی که در حرکت مفصل فک دخیل هستند با غضروف پوشیده شده اند و با دیسک کوچکی از هم جدا شده اند.
دیسک بالشتکی برای جذب ضربه و محافظت از استخوان است که باعث نرمی حرکت آن و جلوگیری از ساییدگی میشود.
اختلالات دردناک مفصل فک در موارد زیر ممکن است اتفاق بیفتند:
دیسک فرسایش یافته یا از راستای خود خارج شده است
غضروف مفصل در اثر آرتروز صدمه دیده است
مفصل در اثر فشار های مزمن یا ناگهانی آسیب دیده است
در بسیاری از موارد علت آن را نمیتوان دقیق تشخیص داد.

عوامل زمینه ساز اختلال مفصل فک

عواملی که احتمال اختلال مفصل گیجگاهی فکی را بیشتر میکنند عبارتند از:

انواع مختلف آرتروز مانند آرتروز روماتیسمی و آرتروز استخوانی
جراحات فک
به هم فشار دادن فکها یا دندان قروچه طولانی مدت
برخی بیماریهای بافت همبند که منجر به مشکلاتی میشوند که میتواند بر مفصل فک تاثیر بگذارد
اختلالات بایت (تماس نادرست دندانها )

تشخیص اختلال مفصل فک

دندانپزشک ابتدا علائم را از شما میپرسد و فک و دهانتان را معاینه میکند.

احتمالا از شما خواسته میشود دهانتان را باز و بسته کنید تا ببیند صدا میدهد یا نه یا چه احساسی پیدا میکنید.

دامنه حرکتی فک بررسی میشود. همچنین فشار بر ناحیه اطراف فک وارد میشود تا محل درد یا ناراحتی مشخص شود.

اگر مشکلی احساس کند با عکس پرتوی ایکس از دندانها و فکها، سی تی اسکن برای بررسی وضعیت استخوانهای درگیر در فک و یا ام آر آی برای بررسی مشکلات دیسک یا بافت نرم اطراف مفصل انجام میشود.

گاهی آرتروسکوپی مفصل فک برای تشخیص مشکل آن مفید می باشد. در آرتروسکوپی ، یک لوله نازک انعطاف پذیر وارد فضای دیسک میشود سپس دوربین کوچکی به نام آرتروسکوپ وارد میشود تا این ناحیه در نمایشگر دیده شود و تشخیص بهتر و دقیقتری صورت بگیرد.

درمان اختلال مفصل فک

درمان این مشکل بستگی به عامل به وجود آورنده آن دارد. به طور کلی درمان ممکن است شامل موارد زیر باشد:

مصرف مسکن و ضد التهاب
مصرف داروی ضد افسردگی برای کنترل دندان قروچه و بی خوابی و درد
داروی شل کننده عضله
محافظ دندان یا پلاک نایت گارد
درمان فیزیکی همراه با ورزشهای کششی و قدرتی عضله های فک
مشاوره با متخصص ارتودنسی
جراحی فک و صورت
تزریق
آرتروسکوپی مفصل فک
عمل جراحی باز

بهتر از قبل از انجام لمینت دندان و یا کامپوزیت ونیر ، ابتدا درمان مشکلات فک را انجام و سپس اقدام به زیبایی دندان ها نماید.