ایمپلنت دندان پیچ یا پایه‌ای از جنس مواد سازگار با بدن، مانند تیتانیوم، است که در استخوان فک قرار می‌گیرد و نقش ریشه دندان از دست رفته را بازی می‌کند. روی این پایه، تاج یا پروتز نصب می‌شود. ایمپلنت برای جایگزینی یک دندان، چند دندان یا کل دندان‌ها قابل استفاده است.
اجزای ایمپلنت
- فیکسچر: پایه‌ای که داخل استخوان قرار می‌گیرد
- اباتمنت: قطعه رابط بین پایه و تاج
- تاج یا پروتز: بخش قابل‌مشاهده که شبیه دندان طبیعی است
انواع ایمپلنت و انتخاب سیستم
سیستم‌ها و برندهای متعددی در بازار وجود دارد و تفاوت آنها در طراحی، سطح، سابقه علمی و هزینه است. معیار اصلی کیفیت ایمپلنت، پاسخ مناسب استخوان اطراف آن (استئواینتگریشن) و سابقه علمی تأییدشده سیستم است. انتخاب سیستم باید با مشورت دندانپزشک و بر اساس محل ایمپلنت، حجم استخوان و بودجه انجام شود و قیمت پایین‌تر لزوماً نشانه کیفیت کمتر یا بیشتر نیست.
مزایای ایمپلنت
- بازگرداندن عملکرد جویدن و زیبایی؛ دندان ایمپلنتی ظاهر و عملکردی شبیه دندان طبیعی دارد
- حفظ استخوان فک و جلوگیری از جمع شدن فک و تغییر فرم پایین صورت
- نیاز نداشتن به تراش دندان‌های مجاور (برخلاف بریج)
- ثبات بیشتر نسبت به دندان مصنوعی متحرک
- طول عمر بالا در صورت رعایت بهداشت و کنترل منظم
چه افرادی کاندید ایمپلنت هستند؟
افراد بالغی که رشد فک آنها کامل شده، استخوان کافی دارند و لثه سالم است معمولاً کاندید مناسب‌ترند. بیماری‌های کنترل‌نشده مانند دیابت، مصرف دخانیات، بیماری لثه فعال، سابقه پرتودرمانی ناحیه سر و گردن و برخی داروها می‌توانند ریسک شکست را افزایش دهند و نیاز به ارزیابی دقیق دارند. در صورت کمبود استخوان ممکن است پیوند استخوان یا سینوس لیفت لازم شود.
مراحل درمان
- معاینه، بررسی سابقه پزشکی و داروها و تصویربرداری (رادیوگرافی و CBCT که عرض و ارتفاع استخوان را در برش‌های مقطعی نشان می‌دهد) برای ارزیابی حجم استخوان.
- تعیین طرح درمان؛ شامل محل و تعداد ایمپلنت و نیاز یا عدم نیاز به پیوند.
- جراحی و قرار دادن ایمپلنت با بی‌حسی موضعی.
- دوره ترمیم و جوش خوردن به استخوان که معمولاً چند هفته تا چند ماه طول می‌کشد و در موارد خاص می‌توان در همان روز تاج موقت قرار داد.
- نصب اباتمنت و تهیه قالب یا اسکن.
- نصب تاج یا پروتز نهایی و کنترل‌های دوره‌ای.
ایمپلنت فوری و زمان کاشت بعد از کشیدن دندان
ایمپلنت فوری (fresh socket) ایمپلنتی است که بلافاصله بعد از کشیدن دندان در همان محل قرار می‌گیرد. این روش همیشه ممکن نیست و به قطر و تعداد ریشه، وجود یا نبود عفونت، وضعیت لثه و دیواره‌های استخوان بستگی دارد. اگر ایمپلنت همزمان گذاشته نشود، معمولاً حدود دو تا سه ماه برای ترمیم استخوان صبر می‌شود و بهتر است جایگزینی از حدود شش ماه بیشتر به تأخیر نیفتد، چون با طولانی شدن فاصله، دندان‌های مجاور و مقابل جابه‌جا می‌شوند و استخوان کم می‌شود. کشیدن دندان را هم ببینید.
تعداد ایمپلنت و نوع پروتز
- برای هر دندان از دست رفته معمولاً یک ایمپلنت لازم است؛ در چند دندان کنار هم بسته به قطر، طول ایمپلنت و استخوان ممکن است تعداد ایمپلنت‌ها کمتر از تعداد دندان‌ها باشد
- برای پروتز ثابت یک فک کامل معمولاً چهار تا هشت ایمپلنت یا بیشتر، بسته به استخوان و طرح درمان، لازم است
- برای پروتز متحرک متکی بر ایمپلنت (اوردنچر) معمولاً در فک پایین حدود دو تا چهار و در فک بالا حدود چهار ایمپلنت یا بیشتر استفاده می‌شود؛ دندان مصنوعی را ببینید
تعداد دقیق فقط پس از معاینه و تصویربرداری سه‌بعدی (CBCT) مشخص می‌شود. اتصال دندان طبیعی به ایمپلنت (بریج مشترک) به‌دلیل تفاوت‌های ساختاری معمولاً توصیه نمی‌شود و ممکن است به یکی از آنها آسیب بزند.
جایگزینی ایمپلنت از دست رفته و دوره ترمیم
اگر ایمپلنتی جوش نخورد یا از دست برود، معمولاً می‌توان پس از ترمیم محل و در صورت نیاز با بازسازی استخوان، ایمپلنت دیگری جایگزین کرد. دوره جوش خوردن استخوان به ایمپلنت اغلب سه تا شش ماه طول می‌کشد و به نوع استخوان، محل ایمپلنت و سلامت عمومی بستگی دارد.
مراقبت از ایمپلنت
ایمپلنت پوسیده نمی‌شود، اما بافت اطراف آن می‌تواند دچار التهاب و عفونت شود. مسواک و نخ دندان یا مسواک بین‌دندانی روزانه، پرهیز از سیگار و مراجعه منظم برای کنترل و جرم‌گیری حیاتی است. هرگونه خونریزی لثه، تورم یا لقی را به دندانپزشک اطلاع دهید.
ایمپلنت یا بریج یا دندان مصنوعی؟
در بریج دندان‌های مجاور باید تراشیده شوند، اما دندان مصنوعی متحرک روی لثه قرار می‌گیرد و ممکن است در طول زمان نیاز به اصلاح داشته باشد. ایمپلنت مستقل از دندان‌های مجاور است و به حفظ استخوان کمک می‌کند، اما نیاز به جراحی و زمان بیشتری دارد. انتخاب بین این روش‌ها به شرایط شما بستگی دارد.
سوالات متداول
آیا کاشت ایمپلنت دردناک است؟
عمل با بی‌حسی انجام می‌شود. پس از آن معمولاً تورم و درد خفیف تا متوسط چند روزه وجود دارد که با داروهای تجویزی کنترل می‌شود.
ایمپلنت چقدر دوام دارد؟
با رعایت بهداشت و کنترل منظم، ایمپلنت می‌تواند سال‌ها کارکرد داشته باشد. عمر آن به عوامل زیادی مانند سیگار، بیماری‌های زمینه‌ای و بهداشت بستگی دارد و عدد ثابتی نمی‌توان اعلام کرد.
آیا ایمپلنت همیشه موفق است؟
موفقیت ایمپلنت بالاست، اما ۱۰۰ درصد نیست. جوش نخوردن یا عفونت اطراف آن ممکن است رخ دهد و گاهی نیاز به درمان یا برداشتن ایمپلنت می‌شود.
آیا ایمپلنت مثل دندان طبیعی حس دارد؟
عصبی وارد ایمپلنت نمی‌شود، بنابراین حس سرما و گرما مثل دندان طبیعی نیست؛ اما چون در استخوان زنده قرار دارد، فشار را حس می‌کند و درد را می‌تواند در لثه اطراف احساس کند.
آیا ایمپلنت جرم می‌گیرد؟
بله؛ هر چیزی داخل دهان با پلاک و بزاق جرم می‌گیرد. دندان ایمپلنتی هم مثل دندان طبیعی به معاینه دوره‌ای و جرم‌گیری نیاز دارد و برای تمیز کردن آن نخ مخصوص، مسواک بین‌دندانی یا واترجت مفید است.
آیا سیگاری‌ها می‌توانند ایمپلنت بکارند؟
سیگار خون‌رسانی لثه و استخوان را کم می‌کند و خطر شکست و عفونت را بالا می‌برد. ترک یا کاهش سیگار، دست‌کم از چند روز قبل تا مدتی بعد از جراحی، به‌شدت توصیه می‌شود.
آیا ایمپلنت محدودیت سنی دارد؟
باید رشد فک کامل شده باشد (حدود ۱۸ تا ۲۰ سالگی به بعد). بالای این سن، تا هر سنی که فرد از نظر سلامت عمومی توان تحمل جراحی را داشته باشد، ایمپلنت ممکن است.
آیا بیماری‌های خاص مانع ایمپلنت هستند؟
هر بیماری و دارویی (مانند دیابت، پوکی استخوان یا داروهای رقیق‌کننده خون) باید با دندانپزشک و پزشک معالج در میان گذاشته شود. بسیاری از بیماری‌های کنترل‌شده مانع نیستند، اما ارزیابی دقیق لازم است.
آیا سابقه جراحی لثه مانع ایمپلنت است؟
نه؛ اگر بیماری لثه فعال نباشد و لثه ترمیم و سالم شده باشد، سابقه جراحی لثه مانع ایمپلنت نیست.
ایمپلنت دندان‌های جلو راحت‌تر است یا عقب؟
در جلو محدودیت سینوس و عصب کمتر است، اما به دلیل ملاحظات زیبایی، مهارت و برنامه‌ریزی دقیق‌تر لازم است. در عقب، حجم استخوان و ساختارهایی مثل سینوس و عصب مهم‌اند.
کاشت ایمپلنت چه مدت طول می‌کشد و نیاز به بستری دارد؟
کاشت ایمپلنت معمولاً جراحی سرپایی با بی‌حسی موضعی و در یک جلسه کوتاه است و به بستری نیاز ندارد، مگر در موارد خاص. پس از آن دوره ترمیم و سپس ساخت تاج یا پروتز انجام می‌شود.
اگر ایمپلنت نکنم و جای دندان خالی بماند چه می‌شود؟
استخوان آن ناحیه به‌تدریج کم می‌شود، دندان‌های مجاور جابه‌جا می‌شوند و دندان‌های مقابل بیش از حد رویش می‌کنند و بایت را مختل می‌کنند. به همین دلیل جایگزینی دندان از دست رفته توصیه می‌شود.
هزینه ایمپلنت به چه عواملی بستگی دارد؟
به نوع و برند ایمپلنت، تخصص و تجربه تیم درمان، نیاز به پیوند استخوان یا سینوس لیفت، نوع پروتز و تعداد ایمپلنت‌ها. ایمپلنت بهتر است توسط تیمی از جراح و متخصص پروتز انجام شود و برآورد دقیق پس از معاینه ارائه می‌شود.
مشاوره برای ایمپلنت
برای بررسی شرایط خود و دریافت توضیح درباره مراحل، زمان‌بندی و هزینه، با کلینیک دندانپزشکی دکتر مهرداد فلاح تماس بگیرید. اطلاعات این صفحه جنبه آگاهی‌رسانی دارد و جایگزین معاینه و تشخیص دندانپزشک نیست. در صورت نیاز به جایگزینی چند دندان یا بازسازی لبخند، بازسازی کامل لبخند را هم ببینید.